Цэсийн зориулалт
“Бүртгэл” хэсэг нь компанийн тайлант үе, бүртгэл болон гүйлгээний дугаарлалттай холбоотой тохиргоо хийх, үндсэн хөрөнгийн данс, хэмжих нэгж, ангилал, төрөл, төрлийн задаргаа, эд хариуцагчийн мэдээллийг бүртгэх, хөрөнгийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг харах, мөн сарын хаалт хийхэд ашиглагдана.
1. Модулийн тохиргоо
“Модулийн тохиргоо” хэсэгт компанийн тайлант үе болон тухайн компанид ашиглагдах бүртгэл, гүйлгээний дугаарлалттай холбоотой тохиргоог бүртгэж, хянах боломжтой.
Модулийн тохиргоог харах
-
“Модулийн тохиргоо” хэсгийг нээнэ.
-
Компанийн нэрийг сонгоно.
-
“Хайх” товчийг дарна.
-
Тухайн компанид бүртгэгдсэн тохиргооны мэдээллийг шалгана.
Зураг 1. Модулийн тохиргоо
2. Хөрөнгийн дансны тохиргоо
Энэ хэсэгт хөрөнгийн гүйлгээнд холбогдох дансны мэдээллийг урьдчилан тохируулна. Энд бүртгэсэн дансны мэдээлэл нь хөрөнгө борлуулах зэрэг холбогдох гүйлгээнд ашиглагдах тохиргоо тул дансны мэдээллийг бүртгэхээс өмнө байгууллагын нягтлан бодох бүртгэлийн бүтэцтэй тулган шалгана.
“Хөрөнгийн дансны тохиргоо” хэсэгт үндсэн хөрөнгийн төрлөөс хамааран ашиглах данс болон дэд дансны тохиргоог бүртгэж, хянах боломжтой. Ингэснээр хөрөнгийн бүртгэл, борлуулалт болон бусад холбогдох гүйлгээнд ашиглагдах дансны мэдээллийг зөв тохируулна.
Хөрөнгийн дансны тохиргоог харах
Компанийн мэдээллийг сонгон Хайх товчийг дарснаар тухайн компанид бүртгэгдсэн хөрөнгийн дансны тохиргоо жагсаалтаар харагдана.
Хүснэгтэд дараах мэдээллийг харуулна:
-
Компанийн дугаар – тохиргоо хамаарах компанийн дугаар.
-
Төрөл – хөрөнгийн дансны тохиргооны төрөл. Жишээлбэл, Бүгд, Салбар гэх мэт.
-
Дугаар – тухайн тохиргоонд хамаарах дугаар.
-
Авлагын данс – хөрөнгөтэй холбоотой авлагын данс.
-
Авлагын дэд данс – тухайн авлагын дансны дэд данс.
-
Борлуулалтын орлогын данс – хөрөнгө борлуулсан үед бүртгэгдэх орлогын данс.
-
Борлуулалтын орлогын дэд данс – борлуулалтын орлогын дансны дэд данс.
Зураг 2. Хөрөнгийн дансны тохиргоо
Анхаарах3. Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй
Энэ хэсэг нь хөрөнгийн мэдээллийг дэлгэрэнгүй байдлаар харах зориулалттай. Хөрөнгийг “Гүйлгээ → Хөрөнгө орлого авах” үйлдлээр бүртгэсний дараа тухайн хөрөнгийн мэдээллийг эндээс шалгана. Өөрөөр хэлбэл, энд шинэ хөрөнгө үүсгэхээс илүүтэй бүртгэгдсэн хөрөнгийн мэдээллийг хянахад ашиглана.
“Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй” хэсэгт “Хөрөнгийн орлого авах” гүйлгээгээр орлогод бүртгэсэн хөрөнгийн мэдээллийг харах, шаардлагатай хөрөнгийг хайж олох, дэлгэрэнгүй мэдээллийг шалгах боломжтой.
Хөрөнгийг орлогод бүртгэсний дараа тухайн хөрөнгийн мэдээлэл “Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй” хэсэгт харагдана.
Хөрөнгийн мэдээлэл харах
Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй хэсэгт бүртгэлтэй хөрөнгийн жагсаалт харагдана. Шаардлагатай хөрөнгийн мэдээллийг дэлгэрэнгүй харахын тулд “Мөрийн дугаар” талбарын ард байрлах ... товчийг дарж тухайн хөрөнгийг сонгоно.
Хөрөнгийг сонгосны дараа тухайн хөрөнгийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл нээгдэж, дараах хэсгүүдээр харагдана.
-
Ерөнхий мэдээлэл – хөрөнгийн үндсэн мэдээлэл, ашиглалтад авсан огноо, данс, эд хариуцагч, анхны өртөг, хуримтлагдсан элэгдэл зэрэг мэдээлэл.
-
Задаргаа – хөрөнгийн бүртгэлтэй холбоотой дэлгэрэнгүй мэдээлэл.
-
Иж бүрдэл дэлгэрэнгүй – тухайн хөрөнгийн иж бүрдэл болон бүрэлдэхүүн хэсгийн мэдээлэл.
Зураг 3. Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл
Хүснэгтийн мэдээллийг бүлэглэх
Хөрөнгийн мэдээллийг хүснэгтээс тодорхой үзүүлэлтээр бүлэглэн харах боломжтой. Үүний тулд бүлэглэх шаардлагатай баганын нэрийг хулганаар чирж, хүснэгтийн дээд хэсэгт байрлах бүлэглэх хэсэгт тавина.
Жишээлбэл, “Хөрөнгийн төрөл” баганыг бүлэглэх хэсэгт чирж тавьснаар хөрөнгүүд төрлөөрөө бүлэглэгдэн харагдана.
Зураг 4. Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй задаргаа
Зураг 5. Иж бүрдэл дэлгэрэнгүй
Анхаарах4. Хөрөнгийн хэмжих нэгж
Хэмжих нэгжийг бүртгэхдээ эхлээд тухайн нэгж юуг хэмжихийг тодорхойлно. “Элэгдлийн хэмжүүр” нь жил, сар зэрэг элэгдэл тооцох хугацааны нэгжид, “Хөрөнгийн хэмжих нэгж” нь хөрөнгийн тоо хэмжээ, хэмжилтэд ашиглах нэгжид хамаарна.
“Хөрөнгийн хэмжих нэгж” цэс нь хөрөнгийн ашиглалт болон элэгдлийг хэмжихэд ашиглах нэгжийг бүртгэж, тухайн нэгжийг элэгдлийн хэмжүүр эсвэл хөрөнгийн хэмжих нэгж гэсэн төрлөөр ангилан тохируулах зориулалттай.
Зураг 6. Хөрөнгийн хэмжих нэгж
Хөрөнгийн хэмжих нэгж нэмэх
-
Нэмэх үйлдэл - Бүртгэлийн хэсгийг нээж шинэ хэмжих нэгж үүсгэнэ.
-
Хэмжих нэгж дугаар - Хэмжих нэгжийн нэрийг оруулна.
-
Хэмжих нэгж төрөл - Тухайн нэгжийг “Элэгдлийн хэмжүүр” эсвэл “Хөрөнгийн хэмжих нэгж” төрлөөр сонгоно.
-
Хадгалах - Мэдээллийг шалгасны дараа бүртгэлийг хадгална.
|
Талбар |
Тайлбар |
|
Хэмжих нэгж дугаар |
Бүртгэх хэмжих нэгжийн нэрийг оруулна. |
|
Хэмжих нэгж төрөл |
Нэгжийг “Элэгдлийн хэмжүүр” эсвэл “Хөрөнгийн хэмжих нэгж” төрлөөр сонгоно. |
Жишээлбэл, “Жил”, “Сар” зэрэг хугацааны нэгжийг “Элэгдлийн хэмжүүр” төрлөөр, хөрөнгийн хэмжилтэд ашиглах нэгжийг “Хөрөнгийн хэмжих нэгж” төрлөөр бүртгэж болно.
Зураг 7. Хөрөнгийн хэмжих нэгж нэмэх
5. Хөрөнгийн ангилал
Хөрөнгийн ангиллыг зөв тохируулах нь дараагийн хөрөнгийн бүртгэл болон лавлагаанд хөрөнгийг зөв бүлэглэн харахад чухал. Иймээс шинэ ангилал үүсгэхдээ тухайн хөрөнгө ямар төрөл, зориулалтад хамаарахыг урьдчилан тодорхойлж бүртгэнэ.
Үндсэн хөрөнгийг төрөл, зориулалт болон бүртгэлийн онцлогоор нь ангилан бүртгэхэд ашиглагдана. Ангилал бүрт хөрөнгийн данс, элэгдлийн данс, элэгдлийн хугацаа зэрэг холбогдох тохиргоог тодорхойлж, хөрөнгийн бүртгэл болон элэгдлийн тооцооллыг зөв зохион байгуулах боломжийг бүрдүүлнэ.
Зураг 8. Хөрөнгийн ангилал
Бүртгэл хийхдээ “Бүртгэл хийх” хэсэгт ангиллын дугаар, ангиллын нэр, ангиллын төрөл, хөрөнгийн данс, элэгдлийн данс зэрэг цэнхэр талбаруудыг бөглөж, шаардлагатай элэгдлийн хэмжүүр болон хугацааны тохиргоог хийнэ. Мэдээллийг бүрэн оруулсны дараа хадгалах үйлдлээр хөрөнгийн шинэ ангиллыг бүртгэнэ.
Анхаарах
Зураг 9. Хөрөнгийн ангилал нэмэх
6. Хөрөнгийн төрөл
Хөрөнгийн төрлийг бүртгэхдээ тухайн хөрөнгийг ямар төрлөөр ялган бүртгэхээ тодорхойлно. Дараа нь энэ мэдээллийг хөрөнгө орлогод авах болон лавлагаанд хөрөнгийг төрлөөр нь шүүхэд ашиглана.
“Хөрөнгийн төрөл” нь үндсэн хөрөнгийг төрөл, зориулалтаар нь ангилан бүртгэхэд ашиглагдана. Төрөл бүрт төрлийн дугаар, төрлийн нэр, ангиллын дугаар, ангиллын нэр, хэмжих нэгж зэрэг мэдээллийг тохируулж, хөрөнгийн бүртгэлийг системд зөв зохион байгуулах боломжийг бүрдүүлнэ.
Зураг 10. Хөрөнгийн төрөл
Шинээр хөрөнгийн төрөл бүртгэхдээ цэнхэрээр тэмдэглэгдсэн шаардлагатай талбаруудыг бүрэн бөглөж, шаардлагатай тохиолдолд “Нэгээс олон тоогоор орлого авч болох эсэх” тохиргоог сонгон хадгална.
Зураг 11. Хөрөнгийн төрөл нэмэх
7. Хөрөнгийн төрлийн задаргаа
Энэ хэсгийн мэдээлэл нь хөрөнгийн төрлийн нарийвчилсан ангиллыг бүрдүүлнэ. Тиймээс дээд түвшний “Хөрөнгийн төрөл”-өө бүртгэсний дараа шаардлагатай бол тухайн төрлийн задаргааг үүсгэнэ.
“Хөрөнгийн төрлийн задаргаа” нь хөрөнгийн төрлийг илүү нарийвчлан задлан бүртгэж, тухайн хөрөнгийн ангилал болон төрлийн мэдээлэлтэй уялдуулахад ашиглагдана. Ингэснээр хөрөнгийг нарийвчилсан төрлөөр нь ялган бүртгэх, мэдээллийг зөв зохион байгуулах боломж бүрдэнэ.
Зураг 12. Хөрөнгийн төрлийн задаргаа
Шинээр задаргаа бүртгэхдээ ангиллын дугаар, төрлийн дугаар, задаргааны нэр зэрэг мэдээллийг оруулж, шаардлагатай тохиолдолд “Заавал оруулах эсэх” тохиргоог сонгоно.
Анхаарах
Зураг 13. Хөрөнгийн төрлийн задаргаа нэмэх
8. Сарын хаалт хийх
Сарын хаалт хийхээс өмнө тухайн сарын гүйлгээ, бүртгэл болон тооцооллыг шалгаж дуусгасан байна. “Тооцоолох” нь хаалтын тооцооллыг хийх, “Тайлант үе шилжүүлэх” нь дараагийн үе рүү орох, “Тайлант үе буцаах” нь өмнөх үе рүү буцаж засвар хийхэд ашиглагдана.
“Сарын хаалт” хэсэгт тухайн сарын гүйлгээ, тооцооллыг шалган хааж, дараагийн тайлант үе рүү шилжих үйлдлийг гүйцэтгэнэ. Мөн шаардлагатай тохиолдолд өмнөх тайлант үе рүү буцаах боломжтой.
Зураг 14. Сарын хаалт
Сарын хаалт хийх дараалал
Сарын хаалт хийхийн өмнө тухайн сарын гүйлгээ, бүртгэл болон тооцооллыг шалгаж дууссан байна. Үүний дараа тухайн сарын хаалтыг хийж, дараагийн тайлант үе рүү шилжинэ.
1. Тооцоолох
“Тооцоолох” товчийг дарж тухайн сарын хаалтын тооцооллыг хийнэ.
Тооцоолох үйлдэл нь сонгогдсон тайлант сарын хаалттай холбоотой тооцооллыг системд гүйцэтгэж, тухайн сарын мэдээллийг хаалт хийхэд бэлтгэнэ.
Жишээ:
Хэрэв 2026 оны 9-р сар сонгогдсон бол “Тооцоо” товчийг дарснаар 9-р сарын сарын хаалтын тооцооллыг хийнэ.
2. Тайлант үе шилжүүлэх
Тооцооллыг хийж дууссаны дараа “Тайлант үе шилжүүлэх” товчийг дарж дараагийн тайлант үе рүү шилжинэ.
Жишээлбэл, тухайн тайлант үе 2026 оны 9-р сар байвал “Тайлант үе шилжүүлэх” товчийг дарснаар дараагийн тайлант үе болох 2026 оны 10-р сар руу шилжинэ.
Ингэснээр дараагийн сарын гүйлгээ, бүртгэлийг системд үргэлжлүүлэн хийх боломжтой болно.
3. Тайлант үе буцаах
Өмнөх тайлант үе рүү буцаж, тухайн сарын мэдээлэлд засвар хийх шаардлагатай болсон тохиолдолд “Тайлант үе буцаах” товчийг ашиглана.
Жишээлбэл, тайлант үе 2026 оны 9-р сар байхад “Тайлант үе буцаах” үйлдлийг хийвэл 2026 оны 8-р сар руу буцна.
Тайлант үеийг буцаасны дараа өмнөх сарын мэдээлэлд шаардлагатай засвар, шалгалтыг хийж болно.
Зураг 15. Сарын хаалт хийх
Анхаарах9. Хөрөнгийн эд хариуцагч
Энд бүртгэсэн эд хариуцагчийн мэдээлэл нь хөрөнгийг хэн хариуцаж байгааг тодорхойлоход ашиглагдана. Иймээс ажилтан, салбарын мэдээллийг зөв сонгож бүртгэх нь хөрөнгийн лавлагаагаар эд хариуцагчаар шүүхэд чухал.
“Хөрөнгийн эд хариуцагч” нь үндсэн хөрөнгийг хариуцан эзэмшиж, ашиглаж байгаа ажилтан болон тухайн ажилтантай холбоотой салбар, эд хариуцагчийн мэдээллийг бүртгэх зориулалттай. Бүртгэгдсэн мэдээллийг хөрөнгийн бүртгэлд уялдуулан ашигласнаар хөрөнгө хэний хариуцлагад байгааг хянах боломж бүрдэнэ.
Анхаарах
Зураг 16. Хөрөнгийн эд хариуцагч
Шинээр эд хариуцагч бүртгэхдээ “+” буюу нэмэх товчийг дарж бүртгэлийн хэсгийг нээнэ. Дараа нь компани, салбарын дугаар, эд хариуцагчийн код, эд хариуцагчийн нэр зэрэг мэдээллийг тохируулан оруулж, хадгална.
Анхаарах
Зураг 17. Хөрөнгийн эд хариуцагч нэмэх