4. Импорт

“Импорт” цэс нь гадаад нийлүүлэгчээс худалдан авч буй барааны гадаад захиалга, худалдан авалтын өртөг тооцоолол болон импорттой холбоотой нэмэлт зардлыг бүртгэж, хянахад ашиглагдана. Тус цэсээр импортын барааны худалдан авалтын үнэ, валютын ханш, тээвэр, гааль, удирдлагын болон бусад зардлыг тооцож, эдгээр зардлыг барааны өртөгт хуваарилан эцсийн өртгийг тодорхойлох боломжтой.

Импортын хэсэг нь гадаад худалдан авалтын үйл ажиллагааг захиалгаас эхлэн өртөг тооцох хүртэл нэг урсгалаар хянахад зориулагдана.

4.1. Худалдан авалтын өртөг тооцох 

“Худалдан авалтын өртөг тооцох” хэсэг нь худалдан авсан барааны үнэ, валютын ханш болон холбогдох зардлын мэдээлэлд үндэслэн барааны өртгийг тооцоход ашиглагдана. Үндсэн хэсэгт нийлүүлэгч, захиалга, валют, ханш, НӨАТ болон гаалийн мэдээллийг бүртгэж, тооцоололд хамрагдах барааны мэдээллийг хянана. 

Зураг 1. Худалдан авалтын өртөг тооцох – Үндсэн хэсэг 

Талбар	Тайлбар
Тооцоолол №	Өртөг тооцооллын бүртгэлийн дугаар.
Гүйлгээний огноо	Өртөг тооцоолсон огноо.
Гүйлгээ хийсэн ажилтан	Бүртгэл хийсэн ажилтан.
Нийлүүлэгч	Худалдан авалт хийсэн нийлүүлэгчийн код.
Нийлүүлэгчийн тайлбар	Нийлүүлэгчийн нэр, мэдээлэл.
Захиалга үүсэх салбар	Худалдан авалт хамаарах салбар.
Захиалга үүсэх огноо	Захиалга үүссэн огноо.
Худалдан авалт валют	Худалдан авалтын валют.
Худалдан авалт ханш	Сонгосон валютын ханш.
Нийт НӨАТ зардал	НӨАТ-тай холбоотой нийт зардал.
Төлөв	Өртөг тооцооллын төлөв.
Нэмэлт тайлбар	Нэмэлт мэдээлэл оруулах хэсэг.
Гаалийн мэдүүлэг	Гаалийн мэдүүлгийн мэдээлэл.
НӨАТ-ийн үзүүлэлт	НӨАТ тооцоход ашиглах үзүүлэлт.
Нийт тоо хэмжээ	Барааны нийт тоо хэмжээ.
Нийт дүн	Худалдан авалтын нийт дүн.
Нийт НӨАТ	НӨАТ-ын нийт дүн.
Нийт тооцсон өртөг	Тооцооллын үр дүнд гарсан нийт өртөг.

Анхаарах

Өртөг тооцоолохын өмнө нийлүүлэгч, валют, ханш, барааны тоо хэмжээ болон худалдан авалтын үнийн мэдээллийг нягтална.

“Данс” хэсэг нь худалдан авалтын өртөгт хуваарилах тээвэр, гааль, удирдлага болон бусад нэмэлт зардлын данс, харилцагч, валют, ханш болон зардлын дүнг бүртгэхэд ашиглагдана. 

Зураг 2. Худалдан авалтын өртөг тооцох – Данс хэсэг 

Талбар	Тайлбар
Гүйлгээний данс	Худалдан авалтын үндсэн гүйлгээний данс.
Тээврийн данс	Тээврийн зардал бүртгэх данс.
Гаалийн данс	Гаалийн зардал бүртгэх данс.
Бусад данс	Бусад нэмэлт зардлын данс.
Валют	Тухайн дансны валют.
Ханш	Валютын ханш.
Тээврийн харилцагч	Тээврийн үйлчилгээтэй холбоотой харилцагч.
Гаалийн харилцагч	Гаалийн үйлчилгээтэй холбоотой харилцагч.
Бусад харилцагч	Бусад зардалтай холбоотой харилцагч.
Нийт тээврийн зардал	Тээврийн нийт зардал.
Нийт гаалийн зардал	Гаалийн нийт зардал.
Нийт удирдлагын зардал	Удирдлагын нийт зардал.
Нийт бусад зардал	Бусад нэмэлт зардлын нийт дүн.
Нийт зардал	Бүх нэмэлт зардлын нийлбэр.

Өртөг тооцоолох: Шаардлагатай данс, харилцагч болон зардлын дүнг бүртгэсний дараа “Өртөг тооцоолох” товчийг ашиглана. Тооцооллын үр дүнд нэмэлт зардлууд барааны өртөгт хуваарилагдаж, дэлгэрэнгүй хэсэгт нэгжид ногдох зардлын мэдээлэл харагдана. 

Анхаарах

Өртөг тооцоолохоос өмнө сонгосон данс, харилцагч болон оруулсан зардлын дүн зөв эсэхийг шалгана.

4.2. Худалдан авалтын өртөг тооцох лавлагаа 

“Худалдан авалтын өртөг тооцох лавлагаа” хэсэг нь өмнө бүртгэж, тооцоолсон худалдан авалтын өртгийн мэдээллийг хайж харах, хянах зориулалттай. Хэрэглэгч тооцооллын дугаар, огноо, бараа болон нийлүүлэгчийн мэдээллээр хайлт хийж, тухайн тооцооллын валют, ханш, нэмэлт зардал, нийт тоо болон нийт дүнгийн мэдээллийг харах боломжтой. 

Хайлтын нөхцөл хэсэгт тооцоолол огноо, бар код, барааны код, нийлүүлэгч, нийлүүлэгчийн нэр зэрэг үзүүлэлтээр мэдээллийг шүүн хайна. “Дэлгэрэнгүйгээр харах” сонголтыг идэвхжүүлснээр өртөг тооцоололтой холбоотой мэдээллийг илүү дэлгэрэнгүй байдлаар харах боломжтой. 

Зураг 3. Худалдан авалтын өртөг тооцох лавлагааны хайлтын хэсэг 

Талбар	Тайлбар
Тооцооллын дугаар	Өртөг тооцооллын бүртгэлийн дугаар.
Багцын дугаар	Тухайн өртөг тооцоололтой холбоотой багцын дугаар.
Гүйлгээний огноо	Өртгийн тооцоолол хийсэн огноо.
Нийлүүлэгч код	Худалдан авалт хийсэн нийлүүлэгчийн код.
Нийлүүлэгч нэр	Нийлүүлэгчийн нэр.
Утга	Тухайн бүртгэлтэй холбоотой нэмэлт утга, тайлбар.
Төлөв	Өртөг тооцооллын төлөв.
Валют	Худалдан авалтад ашигласан валют.
Валют ханш	Тухайн валютын тооцоололд ашигласан ханш.
НӨАТ зардал	НӨАТ-тай холбоотой зардлын дүн.
Тээврийн зардал	Тээвэртэй холбоотой нийт зардал.
Гаалийн зардал	Гаальтай холбоотой нийт зардал.
Удирдлагын зардал	Удирдлагатай холбоотой зардлын дүн.
Бусад зардал	Бусад нэмэлт зардлын дүн.
Нийт зардал	Нэмэлт зардлуудын нийт дүн.
Нийт тоо	Өртөг тооцоололд хамрагдсан барааны нийт тоо хэмжээ.
Нийт дүн	Өртөг тооцооллын нийт үнийн дүн.

Анхаарах

Хайлтын үр дүн гарахгүй тохиолдолд сонгосон огнооны интервал, тооцооллын дугаар, барааны код болон нийлүүлэгчийн мэдээллийг зөв оруулсан эсэхийг шалгана. Хайлтыг нарийвчлах шаардлагатай үед нэг буюу хэд хэдэн хайлтын нөхцөлийг хамтад нь ашиглаж болно.