Цэсийн зориулалт
“Орлого” хэсэг нь бараа материалыг системд орлогод бүртгэхэд ашиглагдана. Эх баримтын нөхцлөөс хамааран орлогыг шууд төрлөөр бүртгэх, өмнө үүсгэсэн худалдан авалтын захиалгаас авах, эсвэл салбар хоорондын хөдөлгөөний хүлээн авалтаар авах урсгалтай байна.
|
Талбар |
Тайлбар |
|
Орлого авах төрлөөр |
Салбар, нийлүүлэгч, төлөв, орлогын төрөл, валют/данс зэрэг үндсэн мэдээллийг сонгон барааг шууд орлогод бүртгэнэ. |
|
Орлого авах захиалгаас |
Нийлүүлэгч рүү өмнө үүсгэсэн худалдан авалтын захиалгыг үндэслэн орлого авна. |
|
Орлого авах хөдөлгөөнөөс |
Салбар хоорондын хөдөлгөөнөөр шилжүүлсэн барааг хүлээн авахтай холбоотой орлогын урсгал. |
|
Орлогын лавлагаа |
Бүртгэсэн орлогын мэдээллийг дараа нь хянах зориулалттай хэсэг. Эх материалд энэ хэсгийн дэлгэрэнгүй шүүлт, талбарын тайлбар ороогүй. |
1. Орлого авах (төрлөөр)
Энэ хэсэгт орлогын баримтыг үндсэн мэдээллээс нь эхлэн бүртгэнэ. Эхлээд салбараа, дараа нь нийлүүлэгч/харилцагчийн мэдээллийг сонгож, төлөв болон орлогын төрлөө зөв тохируулна.
Зураг 1. “Орлого авах төрлөөр” хэсгийн үндсэн цонх
Энэ цонхонд орлогын дугаар, огноо, тайлант үе, салбар, нийлүүлэгч, төлөв, валют болон орлогын төрөл зэрэг баримтын үндсэн мэдээллийг сонгоно. Орлого бүртгэх ажлыг барааны мөр оруулахаас өмнө энэ хэсгээс эхлүүлнэ.
1.1. Үндсэн мэдээлэл
|
Талбар |
Тайлбар |
|
Орлогын дугаар |
Баримтын автоматаар эсвэл гараар өгөгдөх дугаар. |
|
Орлого авсан |
Орлого бүртгэсэн огноо. |
|
Тайлант үе |
Аль сарын тайланд орохыг заана. |
|
Орлого авсан ажилтан |
Баримт бүртгэж буй ажилтан. |
|
Салбар * |
Орлого хамаарах салбар. |
|
Нийлүүлэгч дугаар * |
Харилцагч эсвэл байгууллагын код. |
|
Төлөв * |
Баримтын төлөв, жишээлбэл “Орлого авч байна”. |
|
Валют * |
MNT, USD гэх мэт мөнгөн нэгж. |
| Орлогын төрөл * |
Гүйлгээний бодит нөхцөлтэй тохирох төрөл |
|
Данс |
Орлого орох санхүүгийн данс. |
|
Дэд данс |
Сонгосон дансны дэд ангилал. |
|
Ханш |
Валютын ханш. |
1.2. Орлогын төлөв
Төлөв” талбараас баримтын явцыг сонгоно. Эх материалд “Орлого авч байна” болон “Орлого авсан” гэсэн төлөвүүдийг ашиглаж байгааг харуулсан. “Орлого авсан” төлөв сонгогдсон үед орлогын захиалгатай холбоотой бүртгэл үүссэн байж болохыг эх материал тайлбарласан.

Зураг 2. Орлого авах төлөв сонгох хэсэг
“Төлөв” талбараас баримт боловсруулж байгаа эсэхийг илэрхийлэх “Орлого авч байна”, эсвэл бүрэн хүлээн авсан “Орлого авсан” төлөвийг сонгоно.
Баримтыг дуусгахаас өмнө төлөвөө бодит үйл явцтай тулгана. Түр бүртгэл хийж байгаа үед “Орлого авч байна”, орлого бүрэн авсан үед “Орлого авсан” төлөвийг сонгох логикийг баримтална.
1.3. Орлогын төрөл
Эх материалд орлогын төрлийг гурван ангиллаар харуулсан. Тухайн гүйлгээний бодит нөхцөлтэй тохирох төрлийг сонгох нь санхүүгийн бүртгэлийн утгыг зөв хадгалахад чухал.
|
Талбар |
Тайлбар |
|
Өглөг үүсгэх |
Нэхэмжлэл/өр төлбөр үүсээд дараа нь мөнгө төлөх нөхцөлтэй холбоотой төрөл. |
|
Авлага хаах |
Өмнө үүссэн авлагыг төлүүлж, хааж байгаа нөхцөл. |
|
Мөнгөн хөрөнгө |
Шууд эсвэл банкаар мөнгө авч байгаа нөхцөл. |

Зураг 3. Орлогын төрөл сонгох хэсэг
Орлогын төрөл нь гүйлгээний санхүүгийн утгыг тодорхойлно. Дэлгэцэд “Өглөг үүсгэх”, “Авлага хаах”, “Мөнгөн хөрөнгө” гэсэн сонголтууд харагдана.
1.4. Бараа бүртгэх ба мөрийн мэдээлэл
Үндсэн мэдээллээ сонгосны дараа орлогод авах барааг мөрөөр бүртгэнэ. Эх материалд барааны тоо хэмжээ, нэгж өртөг, нэгж үнэ, бөөний үнэ болон хугацааны мэдээллийг бөглөж, хянах шаардлагатай гэж заасан.
- Орлогод авах барааг сонгож мөр үүсгэнэ.
- “Тоо” талбарт бодитоор хүлээн авч буй хэмжээг оруулна.
- Нэгж өртөг, нэгж үнэ, шаардлагатай бол бөөний үнийн мэдээллийг шалгаж бөглөнө.
- Орлого авсан үе/огноог шалгана.
- Дуусах хугацаатай бараанд дуусах хугацааг сайтар хянан оруулна.
- Мөр бүрийн мэдээллийг бодит бараа болон эх баримттай тулгана.

Зураг 4. Бараа бүртгэсний дараах орлогын мөрүүдийн харагдах байдал
Бараа сонгосны дараа мөрийн хүснэгтэд барааны код, нэр, тоо хэмжээ, үнэ/өртөг болон хугацаатай холбоотой мэдээлэл харагдана. Мөр бүрийг бодитоор хүлээн авсан бараатай тулган шалгана.
Тоо хэмжээ буруу оруулбал үлдэгдэл бодит хэмжээнээс зөрөх эрсдэлтэй. Дуусах хугацаатай бараанд огноог буруу оруулахгүй, эх баримт болон барааны шошготой тулган шалгана.
1.5. Орлого хадгалахын өмнөх хяналт
- Салбар зөв эсэх
- Нийлүүлэгч/харилцагч зөв эсэх
- Орлого авсан огноо болон тайлант үе зөв эсэх
- Төлөв зөв эсэх
- Орлогын төрөл бодит гүйлгээтэй тохирч байгаа эсэх
- Валют, данс, дэд данс, ханш шаардлагатай нөхцөлд зөв эсэх
- Барааны код/нэр болон тоо хэмжээ зөв эсэх
- Нэгж өртөг, нэгж үнэ, бөөний үнэ зөв эсэх
- Орлого авсан болон дуусах хугацаа зөв эсэх
- Бүдэг цэнхэр буюу заавал бөглөх талбар бүрэн эсэх
2. Орлого авах (захиалгаас)
“Орлого авах захиалгаас” хэсгийг нийлүүлэгч рүү өмнө нь худалдан авалтын захиалга үүсгэсэн үед ашиглана. Эх материалын тайлбараар тухайн нийлүүлэгчээс захиалгын дагуу орлого авсны дараа бараа үлдэгдэлтэй болж, бараатай холбоотой дараагийн гүйлгээнүүд хийх боломжтой болно.
2.1. Урьдчилсан нөхцөл
Нийлүүлэгч рүү худалдан авалтын захиалга урьдчилан үүссэн байх шаардлагатай.

Зураг 5. Орлого авахын өмнө худалдан авалтын захиалга үүсгэсэн байдал
Орлого авах захиалгаас” урсгалыг ашиглахын өмнө нийлүүлэгч рүү худалдан авалтын захиалга үүссэн байна. Зурагт захиалгын барааны мөрүүд жагсаалтаар харагдаж байна.
2.2. Захиалга сонгох ба орлого авах дараалал
- “Орлого авах захиалгаас” хэсгийг нээнэ.
- Орлого авах салбар болон нийлүүлэгчийн мэдээллийг шалгана.
- Өмнө үүсгэсэн худалдан авалтын захиалгыг сонгоно.
- Захиалгын мөрүүдээс орлогод авах барааны мэдээллийг шалгана.
- Бодитоор ирсэн барааны тоо хэмжээг захиалгын мэдээлэлтэй тулгана.
- Үнэ, өртөг болон хугацааны мэдээллийг шаардлагатай хэмжээнд хянана.
- Орлогын төлөвийг бодит явцтай тохируулна.
- Бүртгэлийг хадгалсны дараа барааны үлдэгдэл болон орлогын мэдээллийг дахин шалгана.

Зураг 6. Захиалга сонгох үед захиалгын мэдээлэл харагдах байдал
Захиалгыг сонгоход тухайн захиалгын мэдээлэл тусдаа сонголтын цонхонд харагдана. Зөв захиалгыг сонгосны дараа түүнтэй холбоотой барааны мөрүүдийг орлогод дуудна.
Захиалгын тоо болон бодитоор ирсэн тоо зөрсөн тохиолдолд шууд таамгаар засахгүй. Эх баримт, хүлээн авсан бодит тоо болон байгууллагын дотоод журмын дагуу тулгалт хийж байж бүртгэнэ.
3. Орлого авах (хөдөлгөөнөөс)
Салбар хооронд эсвэл агуулахаас салбар руу өмнө бүртгэгдсэн хөдөлгөөнөөр ирсэн барааг очих талд орлогод хүлээн авахад ашиглана. Хөдөлгөөн урьдчилан бүртгэгдсэн байх шаардлагатай.
|
Талбар |
Тайлбар |
|
Орлогын дугаар |
Шинээр орлого авч хадгалах үед дугаар нь автоматаар үүснэ. Гараас утга оруулахгүй талбар. |
|
Огноо |
Өнөөдрөөр гарч ирнэ. Өөрчлөх боломжгүй байна. |
|
Шилжүүлэх компани |
Компани нь сонгогдсон гарч ирнэ. |
|
Хөдөлгөөний дугаар |
Хөдөлгөөний дугаар талбарын … цэг дээр дарж бүртгэлтэй хөдөлгөөнөөс сонгож дуудна. Сонгосноор тухайн хөдөлгөөн дээр бүртгэгдсэн барааны мэдээлэл жагсаалтанд гарч ирнэ. |
|
Тайлант үе |
Орлого авах огноо харгалзах тайлант үе байна. |
|
Төлөв:
|
Орлого авч байна – үед мэдээллийг засах, өөрчлөх болон устгах боломжтой. Орлого авсан – үед ямар нэг өөрчлөлт хийх боломжгүй байна. |
|
Тайлбар |
Нэмэлт тайлбар мэдээллийг оруулна. |

Зураг 7. Орлого хөдөлгөөнөөс авахад харагдах байдал
Хөдөлгөөнөөс орлого авах үед эхлээд салбар хооронд эсвэл агуулахаас салбар руу хөдөлгөөн бүртгэгдсэн байх шаардлагатай. Дэлгэцээс хөдөлгөөний дугаарыг сонгож, холбогдох барааг орлогод дуудна.

Зураг 8. Орлого хөдөлгөөнөөс авах үед харагдах цонх
Хөдөлгөөний дугаарыг сонгосны дараа тухайн хөдөлгөөнтэй холбоотой мэдээлэл болон барааны мөрүүд орлого авах цонхонд харагдана.

Зураг 9. Орлого хөдөлгөөнөөс авахад төлөв сонголтын харагдах байдал
Хөдөлгөөнөөс орлого авах баримтын төлөвийг “Орлого авч байна” эсвэл “Орлого авсан” байдлаар сонгоно

Зураг 10. Орлого хөдөлгөөнөөс авсан байдал
Хөдөлгөөнөөс орлого бүрэн авсны дараа хөдөлгөөнөөр ирсэн бараанууд орлогын мөрөөр жагсаалтад харагдана. Энэ үед хүлээн авалтын үр дүнг орлогын баримт болон үлдэгдэлтэй тулган хянана.
3.1. Хөдөлгөөнөөс орлого авах талбар ба хяналт
- Хөдөлгөөнөөс орлого авахад орлогын дугаар автоматаар үүсэж, огноо өнөөдрөөр харагдана. “Хөдөлгөөний дугаар” талбарын “...” сонголтоор бүртгэлтэй хөдөлгөөнийг дуудахад тухайн хөдөлгөөнд бүртгэгдсэн барааны мэдээлэл жагсаалтад орж ирнэ. Тайлант үе, төлөв болон тайлбарыг шалгасны дараа бодитоор ирсэн бараатай тулган баталгаажуулна.
- Хөдөлгөөнөөс ирсэн барааны эх/очих салбар болон байршлыг тулгана.
- Хөдөлгөөнөөр шилжүүлсэн барааны код, нэр, тоо хэмжээг бодитоор ирсэн бараатай шалгана.
- Хоёр алхамт хөдөлгөөн бол хүлээн авалт дуусаагүй үед орлогын төлөв “Хүлээгдэж байна” байж болохыг анхаарна.
- Хүлээн авалт баталгаажсаны дараа орлогын төлөв “Хүлээн авсан” болсон эсэхийг шалгана.
- Эх болон очих байршлын үлдэгдэл зөв өөрчлөгдсөн эсэхийг лавлагаагаар хянана.
4. Орлогын лавлагаа
- Захиалгаас болон хөдөлгөөнөөс орлого авсан байх шаардлагатай
|
Талбар |
Тайлбар |
|
Огноо |
Хайлт хийх огноог оруулна. |
|
Төрөл:
|
Орлогын төрлөөс сонгож хайлт хийх боломжтой. Default-аар бүгд сонгогдсон байна. Орлого авч байна төрөлтэй орлого сонгож засвар хийх боломжтой. |
|
Орлогын дугаар |
Тухайн нэг орлогын дугаараар хайлт хийх боломжтой. Орлогын дугаараар заавал хайлт хийх шаардлагагүй. |
|
Тайлант үе |
Тайлант үе сонгож хайлт хийх боломжтой. |
|
Барааны код |
Тухайн нэг барааны код оруулан хайлт хийх боломжтой. Барааны кодыг заавал сонгох шаардлагагүй. |
|
Нийлүүлэгчийн дугаар |
Тухайн нэг нийлүүлэгч сонгож хайлт хийх боломжтой. Нийлүүлэгчийг заавал сонгох шаардлагагүй. |
|
Барааны код |
Тухайн нэг барааны код сонгож хайлт хийх боломжтой. Барааны кодыг заавал сонгох шаардлагагүй. |
|
Бар код |
Тухайн нэг барааны хувьд бар код сонгож хайлт хийх боломжтой. Барааны бар кодыг заавал сонгох шаардлагагүй. |
|
Эх гүйлгээний төрөл:
|
Эх гүйлгээний төрлөөс сонгож хайлт хийх боломжтой. Default-аар бүгд сонгогдсон байна. Шилжүүлэг гэсэн төрөл сонгож хөдөлгөөнөөс авсан орлогуудыг ялгаж харах боломжтой. |
|
Орлогын төрөл:
|
Орлогын төрлүүдээс сонгож хайлт хийх боломжтой. Default-аар бүгд сонгогдсон байна. |
|
Орлогын дэлгэрэнгүй лавлагаа |
Энэ чекийг чеклэснээр орлого авсан барааны мэдээллийг жагсаалтанд харах боломжтой. |

Зураг 12. Орлогын лавлагаа хэсэгт барааны кодоор хайх үед
Орлогын лавлагаанд барааны кодоор шүүлт хийх үед сонгосон бараатай холбоотой орлогын бүртгэлүүдийг ялган харах боломжтой.

Зураг 13.Орлогын лавлагааны тайлан үе хэсгээр хайх
Тайлант үе болон хүссэн огнооны нөхцөлөөр орлогын бүртгэлийг шүүн харах боломжтой. Энэ нь тухайн сарын тайланд хамаарах орлогуудыг хянахад ашиглагдана.
Зураг 14.Орлогын дэлгэрэнгүй лавлагаа дарахад салбараа сонгох цонх нээгдэнэ.
“Орлогын дэлгэрэнгүй лавлагаа” сонголтыг ашиглахад салбар сонгох цонх нээгдэж, тодорхой салбарын орлогын мэдээллийг нарийвчлан хайх боломжтой.

Зураг 15. Орлогын лавлагааны эх гүйлгээний төрөл ангилал
“Эх гүйлгээний төрөл” шүүлтээр “Шилжүүлэг” эсвэл “Бүгд” сонгож, хөдөлгөөнөөс үүссэн орлогыг бусад орлогоос ялган харж болно.

Зураг 16. Орлогын лавлагааны орлогын төрөл ангилал
“Орлогын төрөл” шүүлтээр худалдан авалтын захиалгаас, шилжүүлгээс болон бусад харагдаж буй төрлүүдээр бүртгэлийг ангилан хайна.

Зураг 17. Орлогын лавлагааны төлөв ангилал
“Төлөв” шүүлтээр “Орлого авч байна”, “Орлого авсан” эсвэл “Бүгд” сонгон баримтын явцаар ангилж харна.

Зураг 18. Орлогын лавлагаа хэсгийн харагдах дэлгэц
Орлогын лавлагааны үндсэн жагсаалтад шүүлтийн нөхцөлд тохирсон орлогын баримтууд харагдана. Орлогын дугаар, огноо, тайлант үе, салбар, нийлүүлэгч, төлөв болон барааны мэдээллийг эндээс тулган хянана
Орлогын лавлагаа нь бүртгэсэн орлогыг огноо, төлөв, орлогын дугаар, тайлант үе, барааны код, нийлүүлэгч, эх гүйлгээний төрөл болон орлогын төрлөөр шүүн хянах хэсэг юм. “Орлогын дэлгэрэнгүй лавлагаа” сонголтоор барааны мэдээллийг дэлгэрэнгүй жагсаалтаар харж, салбараар нарийвчлан хайж болно.
- Бүртгэсэн орлогын баримт жагсаалтад харагдаж байгаа эсэхийг шалгах.
- Орлогын дугаар, огноо, салбар, нийлүүлэгч, төлөв зэрэг өөрийн бүртгэсэн мэдээлэлтэй тулгах.
- Барааны мөр, тоо хэмжээ, үнэ/өртөг болон хугацааны мэдээлэл хадгалагдсан эсэхийг шалгах.
- Захиалгаас орлого авсан бол сонгосон захиалгатайгаа зөв холбогдсон эсэхийг шалгах.
- Хөдөлгөөнөөс орлого авсан бол хүлээн авалтын төлөв болон үлдэгдлийн өөрчлөлтийг хамтад нь хянах.
5. Дэлгэрэнгүй жишээ
Жишээний ажлын урсгал: Захиалга байгаа эсэхийг шалгах → “Орлого авах захиалгаас” нээх → салбар/нийлүүлэгч сонгох → захиалга дуудах → бараа ба тоо тулгах → үнэ/өртөг/хугацаа шалгах → төлөв сонгох → хадгалах → лавлагаа ба үлдэгдлээр баталгаажуулах.
Жишээ нөхцөл
Нийлүүлэгчээс өмнө үүсгэсэн худалдан авалтын захиалгын дагуу бараа ирсэн гэж үзье. Хэрэглэгч барааг “Орлого авах захиалгаас” хэсгээр хүлээн авч бүртгэнэ.
- Нийлүүлэгч рүү худалдан авалтын захиалга үүссэн эсэхийг шалгана.
- “Орлого авах захиалгаас” хэсгийг нээнэ.
- Салбар болон нийлүүлэгчээ зөв сонгоно.
- Холбогдох захиалгыг сонгож захиалгын мөрүүдийг нээнэ.
- Ирсэн барааны код, нэр, тоо хэмжээг захиалгатай тулгана.
- Бодитоор ирсэн тоог оруулж/шалгана.
- Нэгж өртөг, нэгж үнэ болон шаардлагатай үнийн мэдээллийг шалгана.
- Орлого авсан огноо, тайлант үе, дуусах хугацааг шалгана.
- Орлогын төлөв болон төрлийг бодит нөхцөлтэй тохируулна.
- Заавал бөглөх бүдэг цэнхэр талбарууд бүрэн эсэхийг шалгана.
- Бүртгэлийг хадгалж, орлогын мэдээлэл зөв үүссэн эсэхийг лавлагаагаар шалгана.
- Бараа үлдэгдэлтэй болсон эсэхийг хянана.
- Орлогын эх үүсвэрийг зөв сонго: төрлөөр, захиалгаас, эсвэл хөдөлгөөнөөс.
- Бүдэг цэнхэр өнгөөр тэмдэглэгдсэн заавал бөглөх талбаруудыг хоосон үлдээхгүй.
- “Орлого авч байна” болон “Орлого авсан” төлөвийг бодит явцтай тохируул.
- Орлогын төрөл — өглөг үүсгэх, авлага хаах, мөнгөн хөрөнгө — гүйлгээний утгатай тохирч байгаа эсэхийг шалга.
- Барааны тоо хэмжээг бодит хүлээн авалттай заавал тулга.
- Нэгж өртөг, нэгж үнэ, бөөний үнийг эх баримттай тулгаж шалга.
- Орлого авсан огноо, тайлант үе болон дуусах хугацааг анхааралтай оруул.
- Захиалгаас орлого авах бол нийлүүлэгч рүү захиалга урьдчилан үүссэн байх ёстой.
- Хөдөлгөөнөөс орлого авах үед хөдөлгөөний болон орлогын төлөвийг хамтад нь хяна.
- Хадгалсны дараа орлогын бүртгэл болон барааны үлдэгдлийг дахин шалга.
6. Баталгаажуулахын өмнөх Checklist
- Орлогын эх үүсвэр зөв
- Салбар зөв
- Нийлүүлэгч/харилцагч зөв
- Орлого авсан огноо зөв
- Тайлант үе зөв
- Төлөв зөв
- Орлогын төрөл зөв
- Валют/данс/дэд данс/ханш шаардлагатай бол зөв
- Барааны код, нэр зөв
- Тоо хэмжээ бодит хүлээн авалттай таарч байгаа
- Нэгж өртөг, нэгж үнэ, бөөний үнэ зөв
- Орлого авсан болон дуусах хугацаа зөв
- Заавал бөглөх талбар бүрэн
- Захиалгаас авч байгаа бол зөв захиалга сонгосон
- Хөдөлгөөнөөс авч байгаа бол хүлээн авалтын төлөв зөв
- Хадгалсны дараа орлого болон үлдэгдлийг шалгасан
7. Дүгнэлт
Ultimate ERP-ийн “Орлого” хэсэгт зөв эх үүсвэр сонгох, үндсэн мэдээллээ бүрэн бөглөх, барааны тоо хэмжээ ба үнэ өртгийг бодит баримттай тулгах, огноо/хугацааг зөв хянах, төлөв болон орлогын төрлийг зөв сонгох нь үндсэн хяналтын цэгүүд юм. Захиалгаас орлого авах үед урьдчилан үүссэн худалдан авалтын захиалгыг үндэслэх бөгөөд хөдөлгөөнөөс орлого авах үед хүлээн авалтын төлөв болон үлдэгдлийн уялдааг хамтад нь шалгана.